Kako se liječi?

Preuzeto i prilagođeno novembar. 2008. prema: MADELINE SIMASEK, M.D., AND DAVID A. BLANDINO, M.D. UNIVERSITY OF PITTSBURGH MEDICAL CENTER, PITTSBURGH, PENNSYLVANIA Treatment of the Common Cold; http://www.aafp.org/afp/AFPprinter/20070215/515.pdf

Klasifikacija naučnih izvještaja: Nivoi evidencije
1. Prospektivna randomizirana kontrolisana studija (PRKS), dovoljno jaka da ograniči lažno pozitivna kao i lažno negativne rezultate ( dovoljno velik br. pacijenata, multicentričnost)
2. PRKS sa manje pacijenta i/ili bez multicetričnosti
3. Kontrolisane ali ne i randomizirane studije
4. Retrospektivne kontrolisane studije
5. Studije bez kontrolnih grupa; mišljenja stručnjaka

Osnova za pravljenje VODIČA:

STANDARDI - stepen A; I klasa evidencije: podržani sa razultatima jedne ili više studija 1.nivoa. Prestavljaju pravila koja se moraju primjeniti
SMJERNICE - stepen B; II klasa evidencije: podržani sa razultatima jedne ili više studija 2.nivoa. Kao takve se mogu i trebaju primjeniti .
OPCIJE - stepen C; III klasa evidencije: podržani sa razultatima studija klasificiranih u 3., 4. ili 5. nivo.
Obzirom da su bazirani na retrospektivnim studijama, prikazima slučajeva i ekspertnim mišljenjima, ne moraju se, ali mogu primjeniti.
Sackett DL, CHEST 1989; 95:(Suppl.)2S dodtane informacije na http://www.aafp.org/afpsort.xml

Dakle nema specifične terapije za prehladu, mada se mnogi proizvodi reklamiraju i preporučuju za tretman njenih simptoma. Tako se, kao simptomatska terapije koriste:

1. Preparati protiv nosne kongesije - zapušenja i curenja iz nosa, što je ujedno i najčešći simptom ovoga oboljenja.
   Cochraine prikaz je zasnivan na rondomiziranim studijama sa kontrolisanim placebo efektom.
   
   Radi se o kapima za nos koje sadrže supstance protiv kongestije sluznice. Sprej za usta koji postoji u prodaji, radi na istom principu i nije pokazao ništa bolji efekat nego same kapi. Rezultati govore da pojedinačne doze kapi protiv zapušenja nosa pokazuju kratkotrajno povoljan efekat, a da nema dovoljno dostupnih podataka o njihovom efektu prilikom korištenja u periodu od nekoliko dana.
   Ove kapi se ne preporučuju za korištenje kod prehlade u djece mlađe od 12 godina.
   
   
   
2. Po potrebi se koriste analgoantipiretici - lijekovi koji ublažavaju bol i snižavaju temperaturu i to samo ako su ovi simptomi prisutni.
   
   
   
3. Dokazano je da visoke doze vitamina C skraćuju trajanje simptoma prehlade, mada ne mogu prevenirati - preduprijediti njeno nastajanje.
   Vitamin C - askorbinska kiselina u vodi je topivi vitam i neophodan je za dobro zdravlje, adekvatno funkcionisanje organizma i otpornost prema bolesti.
   Nalazi se u svježem voću i povrču, naročito u južnom voću: narandžama, limunu, mandarinama i kiviju, te u kupusu.
   Vitamin C je antioksidans što znači da stupa u rakciju sa slobodnim radikalima koji su oksidansi u organizmu i vezani su za starenje, aterosklerozu i srčana oboljena, te rak.
   Višak vitamina C se izlučuje iz organizma i uzimanje velikih doza ne predstavlja problem, sem što može da dovede do proljeva, osobito u djece. Također može utjecati na laboratorijske vrijednosti testova šećera u krvi i koagulacije krvi.
   Nema evidencije u Cohraine revijalnim prikazima o tome ko može uzimati mega doze ovog vitamina, niti kako one djeluju na djecu.
   
   Cochraine evidencija prikazuje da su u studijama uzimane doze od najmanje 1 g. dnevno C vitamina Ove studije pokazuju da:
   · Uzimanje većih doza C vitamina nakon početka simptoma prehlade, smanjue intenzitat ovih simptoma i dužinu njihovoga trajanja, mada ovo smanjenje nije značajno
   · Uzimanje čak i mega doza vitamina C ne može preduprijediti nastanak prehlade.
   
   Uzimanje Vitamina C u kombinaciji sa drugim vitaminima ili ljekovitim pripravcima u svrhu prevencije prehlade nije bilo predmet Cochraine studija.
   
   
   
4. Ehinacea može olakšati i skratiti vrijeme trajanja simptoma prehlade. To dokazuju neke medicinske studije koje su obrađene u Cohraine prikazu.
   Ehinacea je sjevernoamerička biljka ljubičastih cvjetova iz porodice suncokreta. Postoje njene tri vrste: E.augustifolia, E.purpurea i E.pallida, od kojih su zadnje dvije već duže vrijeme registrovane kao ljekoviti pripravak. Ne preporučuje se njena upotreba duže od 8 hefti. Nije preporučiva trudnicama, osobama sa alergijskim reakcijama, HIV-om te tuberkuzom i dijabetesom.
   
   Nisu dokazani njeni neželjeni efekti i te činjenice daju za pravo predpostavci da su mogučnosti za neželjene efekte, pri njenoj kratkotrajnoj primjeni (kraće od 8 nedjelja), mali. Od uzgrednih efekata može se očekivati kožna alergije. U apotekama se može dobiti u obliku tableta, kapi i čajeva.
   
   Cohraine studije su bazirane na istraživanjama vezanim za tablete i kapi, sa nestandardizovanom količinom aktivne tvari kao i različitim kombinacijama. Stoga se za tretman ne može preporučiti posebno niti jedna doza ili kombinacija. Evidentan je povoljan efekat ove biljke na imuni sistem i prevenciju prehlade.
   
   
   
5. Također su rađena brojna medicinska istraživanja i studije koje su pokazale da je upotreba antibiotika u slučaju prehlade potpuno neopravdana. Antibiotici nemaju nikakvog efekta na prehladu, a imaju sve učestalije neželjene efekte kao što su proljev i alergijske rakcije, te pad imunog odgovora..
   Antibiotici uništavaju normalnu crijevnu floru. Nedostatak bakterija koje su u sastavu normalne crijevne flore uzrokuje ozbiljne poremećaje sluznice crijeva što može dovesti do jačih proljeva. Dolazi do tzv disbioza. Na mjesto normalnih bakterija crijevne flore naseljavaju se patogene bakterije i gljivice.
   Poremećaji u disbiozama i tokom disfunkcija digestivnog trakta su mnogo važnije nego što se ranije predpostavljalo. Dalja istraživanja u kulturi stolice od oko 1700 pacijenata pokazuju da se crijevni balans mikroba ne može korigirati bez dodatka HCL kiseline; postoje stalne promjene slike bakterijske i mikotične disbioze, neprijateljski mirkoorganizmi se jedva odstrane kada se utvrde u crijevima.
   Ima mišljenja da se deficit HCl ne mora korigirati, obzirom da enzimi pankreasa mogu potpuno razložiti proteine bez da je ovaj proces otpočet želučanim sokom. Međutim, ovo ne izgleda potpuno istinito, obzirom da hrana provodi razmjerno kratko vrijeme u dvanaestoplačnom crijevu, te zbog toga što se pri disbiozama ovdje odvija proces truhljenja. Takva razmišljanja previde funkciju stomačne kiseline i kao dezinficijensa.
   Poremećena je apsorpcija vitamina, oligoelemenata i minerala. Ovo se dešava osobito zbog toga što nepoželjni crijevni mikroorganizmi, osobito gljivice i protozoe, upotrebljavaju ove nutritivne supstance za svoje potrebe i preživljavanje; a organizam domaćina dobiva samo što preostane od ovih supstanci. Navedno dalje vodi u dobro poznate sekundarne poremećaje imunih i detoksifikacionih procesa u organizmu.
   Zna se da dugotrajna upotreba antibiotika može dovesti do gljivičnih oboljenja.
   Zbog široke i neopravdane upotrebe antibiotika javlja se, u populaciji, sve veći broj bakterija koje su otporne na njih. Ovo predstavlja problem u liječenju bakterijskih oboljenja, kada do njih dođe.
   
   Cochraine evidencija i prikaz od kojih je zadnja suštinska izmjena urađena 28. maja 2002 prikazuje da se dugo smatralo da antibiotici nemaju efekta na prehladu obzirom da je to virusna infekcija. S druge strane u mnogim zemljama se vjeruje da antibiotici imaju ulogu u prevenciji sekundarnih bakterijskih infekcija. Također je u mnogim slučajima propisivanja antibiotika u tretmanu prehlade radilo o popuštanju doktora zahtjevima pacijenata. Postoji realna zabrinutost zbog sve veće otpornosti - rezistenciji najrasprosranjenijih bakterija na antibiotike koji su u naširoj primjeni.
   
   Odlučujući korak ka racionalizaciji upotrebe antibiotika načinjen je u istraživanju njhove efikasnosti. Stoga su Arrol B. i Kenealy T. od 26. augusta 2003 poduzeli meta-analizu i prikaz sa ciljem:
   a) istražiti efikasnost antibiotika u poređenju sa placebom u tretmanu akutnih infekcija gornjeg respiratornog trakta ( prehlade) u smislu omjera pacijenata kod kojih je ishodište bilo kliničko smanjenje opštih simptoma kao i lokalnih simptoma u nosu i ždrijelu.
   b) istražiti da li postoje signifikantni neželjeni efekti vezani za antibiotsku terpiju pacijenta sa dijagnozom prehlade odnosno infekcije gornjeg respiratornog trakta tj. gornjih disajnih puta.
   Strategija za istraživanje je bilo pretraživanje Cochrane Controlled Trials Register, elektronske baze medicinskih podataka MEDLINE, EMBASE, The Family Medicine Database i referentna lista stručnih radova. Kriterij za studiju su rondomizirane studije koje su poredile bilo koju antibiotsku terapiju sa placebom. Na taj način su rezultati uključili 2157 osoba u dobi od dva mjeseca do 79 godine.
   Zaključak: nema dovoljno činjenica koje govore o koristi uzimanja i koje opravdavaju uzimanje antibiotika kod infekcija gornjih respiratornih puta djece i odraslih (uključujući prehlade), a postoji evidentno povećanje rizika od neželjenih efekata pri primjeni antibiotika.
   
   
   
6. Antivirusna sredstva mogu pokazati ograničeni efekat i malo pomoći kod prehlade.
   Iako je prehlada lahko i kratkotrajno oboljenje, istraživanja njene prevencije i ranog liječenja se radi od 40-tih godina prošloga vijeka.
   Cohraine prikaz zadnji put rađen 23. maja 2001 uključio je elektronske baze podataka te ručno pretraživanje MRC-ove jedinice za prehladu (MRC`s CCU Common Cold Unit). Uključene su 241 studije koje su ocjenjivale efekat interferona i interferon indjucera te drugih antivirusnih supstanci pri eksperimetnalno uzrokovanoj prehladi kod dobrovoljaca ili prirodno nastalom oboljenju, što je obuhvatilo 230 izvještaja.
   
   Rezultati Cohraine studije pokazuju malu pomoć antivirusnih sredstava kod prehlade. Intranazalni interferon (IFN) ima dobra antivirusna svojstva, mada uzrokuje neželjene efekte kao što je tačkasta krvarenja u sluznici nosa, što ga ćini neprihvatljivim za svakodnevnu primjenu. Ostali lijeci kao Pleconaril i Impulsin zahtijevaju dodatna istraživanja.
   
   
   
7. Bijeli luk i gienseng, te aloe vera i zoha (bazga) koje se koriste u tradicionalnoj medicini za pojačanje otpornosti, zahtijevaju dodatna istraživanja. Obzirom da nemaju izraženih neželjenih efekata, predstavlju poželjna sredstva koja se mogu koristiti u prevenciji oboljenja.

Cochraine evidencija, odnosno prikazi predstavljaju rigorozne sumacije i analize rezultata kliničkih studija publiciranih u Cochraine biblioteci. Sadržaj svakoga Cochraine prikaza je ocjenjivan od ljudi koji su razmatrali i vodili računa o relevantnim istraživanjima iz područja o kom prikaz govori. Naučnici, doktori i pacijenti su bili uključeni u pripremanje i ocjenu kvalitete Cochraine evidencija i prikaza. Sažeci (abstrakti) radova naučnika i korisnika su je moguće pregledati ukoliko su dostupni na Cochrane Collaboration Consumer Network` s web sajtu: http://www.cochrane.org.