|
Kratki pregled testa
Ultrazvuk je zvuk frekvencije
više od one koju ljudsko uho može čuti ( iznad 20 kHz). U medicinskoj
dijagnostici koristi se ultrazvuk frekvencija između 2-10 MHz.
Kroz mehka tkiva širi se samo longitudinalni tip ultrazvučnih
valova. Ultrazvučni izvori emitiraju ultrazvučne talase određene
frekvencije koji se reflektuju od tkiva i potom detektuju preko
detektora. Reflektovani ultrazvučni talasi kao analogne informacije
se pretvaraju u brojčane, a oni se poslije matematički obrade
u kompjuteru i ponovo pretvaraju u analogne informacije koje onda
dobijemo u obliku slike. Ultrazvuk se još drugačije naziva ultrasonografija
ili ehosonografija. Ultrazvučni ehoskop je uređaj koji daje slike
presjeka unutrašnjosti ljudskog tijela, ravninom u kojoj se ultrazvučni
snop širi. Postupak pregleda ultrazvukom je postupak stvaranja
dvodimenzionalne slike presjeka unutrašnjosti ljudskog tijela.
Ehoskop (engl. sonar, echograph, US scanner) se
sastoji od nekoliko glavnih dijelova:
- sonde koja sadrži
piezoelektrične pretvarače koji stvaraju i primaju ultrazvučne
talase. Oni uz to i usmjeravaju ultrazvučni snop u željenom
smjeru.
- mikroprocesor kontroliranog električnog
sistema koji stvara električne pulseve za aktiviranje sonde,
upravlja fokusiranjem i usmjeravanjem ultrazvučnog snopa, prima
i pojačava signale dobivene od primljenih odjeka, sprema potrebne
podatke u memoriju i pokazuje ultrazvučnu sliku na TV ekranu.
- signali koji predstavljaju ultrazvučne
odjeke obrađeni ( engl. processed).
Odjeci primljeni iz tijela mogu se prikazati
na tri osnovna načina: kao slika A (A mod), kao slika B
(B mod) i slika M (M mod).
- A slika (amplituda slika) -
odjeci koji dolaze iz osi UZ snopa, prikazuju se na ekranu kao
šiljci. Ovo je jednodimenzionalni prikaz i koristi se u neurologiji,
oftamologiji i pretragama sinusa.
- B mod - kod slike B, odjeci
su prikazani kao svijetle tačke na ekranu. Sjaj tačaka proporcionalan
je amplitudi odjeka, a položaj dubini i smjeru unutar tijela
iz kojeg je odjek primljen. Prikazuje se na ekranu, tako da
dobijemo dvodimenzionalnu tomografsku sliku.
- Slika M se koristi za prikazivanje
pokretnih struktura u tijelu, obično srca.
Dopplerov efekat najčešće se koristi
za mjerenje protoka krvi. U tom slučaju pomoćni reflektori ultrazvuka
su crvena krvna zrnca. Ako se snop ultrazvuka poznate frekvencije
usmjeri prema krvnom sudu, tada sonda prima odjeke pomaknute
frekvence u uređaj mjeri Dopplerov pomak.
Postoje uređaji sa kontinuiranim
valom (CW) i pulsni uređaji (PW).
Mjereći Dopplerov pomak može se mjeriti brzina protoka i odrediti
njegove karakteristike. Bojom kodirani sistemi (Color Doppler)
daju dvodimenzionalne polukvantitativne mape protoka u određenom
području tijela.
Postoje posebno razvijene
sonde za intrakavitarne aplikacije (vaginalne, rektalne,
vezikalne, ezofagealne), za intraoperativne aplikacije, za vođenje
punkcija.
u svakodnevnom radu koriste se 2-3 vrste sondi: sektorske, konveksne
(zakrivljene) i linearne sonde.
Sektorske sonde daju sliku trokutastog oblika i gledaju
u tijelo kroz mali akustični prozor. Podesne su za pretrage gornjeg
abdomena, u ginekologiji, u kardiologiji, kao i kod pregleda djece.
Linearne sonde daju pravokutnu sliku i najpogodnije su
za opstetriciju, pretrage štitne žlijezde, dojke i drugih organa
površno smještenih.
Zakrivljene sonde (konveksne) su kompromis između sektorskih
i linearnih sondi i mogu se koristiti za većinu Uz pretraga.
Sonda je najosjetljiviji, najistaknutiji i najskuplji dio ultrazvučnog
uređaja.
Ultrazvučna dijagnostika danas predstavlja
moćno oružje u rukama radiologa i ona komplementarno, a negdje
suvereno nadopunjuje dijapazon radiološke metodologije. Danas
postaje nezamjenjiva u ginekologiji-opstetriciji, kardiologiji,
abdominalnoj dijagnostici, naročito u domenu hepato-bilijarnog
trakta, u dijagnostici štitne žlijezde i dojke, kod pregleda dječijih
kukova, kod pregleda mozga kod djece (ehoencefalografija).
|
