6^th International Congress of the WIAMH

Tuzla, Bosnia and Herzegovina, August 13-15, 1999.

RELIGIJSKO – ETIČKO – PRAVNI POGLED NA LJEKARSKU POMOĆ U SAMOUBISTVU I EUTANAZIJI

Esmina AVDIBEGOVIĆ, Osman SINANOVIĆ

Psihijatrijska klinika, Univerzitetski klinički centar, Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli, 75 000 Tuzla, Bosna i Hercegovina

Ljekarska pomoć u samoubistvu i eutanazija predmet su sve žučnijih diskusija u mnogim zemljama svijeta. S jedne strane, broj osoba koje izvrše samoubistvo je u porastu, a s druge, raste i broj osoba koje izvrše samoubistvo uz pomoć ljekara i u programima eutanazije. Suicidalno rizične grupe kao što su osobe starije životne dobi i osobe sa hroničnim oboljenjima, prema saopštenjima mnogih istraživača, su istovremeno i grupe koje najčešće vrše samoubistvo uz pomoć ljekara. Postojanje ideje o “dobroj smrti” predstavlja koncept koji šteti razvoju koncepta očuvanja zdravlja. Prema krivčnom zakonu Bosne i Hercegovine ljekar i druge osobe su kazneno odgovorne u slučaju da nekog potiču na samoubistvo ili da se nadovezuju na nečiju odluku o samoubistvu u kojoj sudjeluju pomaganjem. S medicinsko-etičkog stanovišta ljekarskom pomoći u samoubistvu se krši jedan od osnovnih etičkih principa Hipokratove zakletve “Ne ubij i smrtne lijekove ne daji”. Samoubistvo u većini religija se proglašava bogumrskim djelom i nailazi na osudu. Pomaganje u izvršenju samoubistvu i eutanazija u suprotnosti su sa principom o Božijem pravu nad cjelokupnim zbivanjima u čovjekovu životu. Poznato je da Islam afirmiše život i zadovoljenje životnih potreba, a odbacuje podjelu na izolovani duhovni i svjetovni način življenja i vjerovanje da treba poricati život i uništavati ga da bi se duša spasila. Otvaranje procesa legalizacije samoubistva pomognutog od ljekara otvara se i mogućnost zloupotrebe povjerenja pacijenta. U Bosni i Hercegovini još uvijek nema javnih rasprava o pomaganju ljekara u samoubistvu niti registrovanih slučajeva. Društvene, političke i ekonomske promjene nastale kao posljedica rata, te otvorenost prema raznim programima upućuju na neophodnost otvaranja diskusije i praćenja kretanja pojave samoubistava.

Ključne riječi:   Religija – Etika – Samoubistvo - Eutanazija

Literatura:

1. Avdibegović E (1997) Socijalno-psihijatrijska analiza samoubistva i pokušaja samoubistva na tuzlanskom regionu. Magistarski rad. Medicinski fakultet Univeziteta u Tuzli (Mentor: Prof. dr. sci. O.Sinanović)
2. Aldridge D (1998) Suicide: the tragedy of hopelessness. London: Jessica Kingsley Publishers
3. Baume P, O’Malley E, Bauman A (1995) Professed religius affilation and practice of euthanasia. J Med Ethics 21 (1): 49-54.
4. Churchill LR, King NMP (1997) Physician assisted suicide, euthanasia, or withdrawal of treatment. BMJ 315: 137-13