6^th International Congress of WIAMH

Tuzla, Bosnia and Herzegovina, August 13-15, 1999.

UTJECAJ ISLAMSKE RELIGIOZNOSTI NA PSIHIČKU STABILNOST VOJNIKA U RATU

Izet PAJEVIĆ, Osman SINANOVIĆ, Slobodan PAVLOVIĆ

Psihijatrijska klinika,Univerzitetski Klinički centar Tuzla,
Medicinski fakultet, Univerzitet u Tuzli, 75 000 Tuzla, Bosna i Hercegovina

Religiozni ljudi općenito smatraju da prakticiranje vjere ima pozitivan efekat na psihičko zdravlje. Dosadašnji, vrlo mali broj istraživanja, koja tretiraju ovu problematiku, predstavlja tek uvod u ozbiljniju znanstvenu eleboraciju ove značajne tvrdnje. Cilj ovog istraživanja je da se utvrdi kakav je odnos između islamskog načina života i psihičke stabilnosti vojnika u ratu. Uzorak je sačinjavalo 100 boraca Armije BiH koji su neposredno učestvovali u borbenim dejstvima tokom protekle agresije na BiH (1992.-1995). Svi ispitanici su bili muškog pola, bošnjačke nacionalnosti i islamske vjeroispovijesti a podijeljeni su u dvije grupe: eksperimantalnu (E) sastavljenu od boraca koji redovno klanjaju pet dnevnih namaza (N=50) i kontrolnu (K) sastavljenu od boraca koji to ne čine (N=50). Za istraživanje su korištene psihometrijske metode, upitnici i statističke metode. Psihometrijskim metodama je procjenjivana struktutra ličnosti kroz tri segmenta: emocionalni profil, odbrambenu usmjerenost i dispoziciju za razvoj ličnosti. Pomoću upitnika izvršena je identifikacija ispitanika s obzirom na socijalni status i način života te procijenjen njihov duhovni profil kroz: vjersku pripadnosti po rođenju i ličnom opredjeljenju, vjerskom odgoju i naobrazbi, mjestu i ulozi vjere u životu i stabilnosti sistema vjerovanja. Od statističkih metoda korišten je t-test i Hi-kvadrat test, čime je utvrđena signifikantnost dobijenih rezultata međđu grupama u uzorku. Dobijeni rezultati ukazuju da islamski način ima pozitivan utjecaj na, psihičko zdravlje i psihičku stabilnost čovjeka; da utiče na promjene u strukturi osobina ličnosti, odbrambenu usmjerenost, i strukturu neurotskih dimenzija ličnosti tako da pospješuje psihički razvoj, proširuje zdrava a sužava nezdrava stanja, pruža emocionalnu stabilnost, sposobnost kontrole nagonskih impulsa, razvija moralno-etičke vrijednosti, socijalnu adaptibilnost i afirmira kreativnost, odgojne, obrazovne i spoznajne potencijale ličnosti.

Ključne riječi: Psihička stabilnost - Rat - Islam - Namaz

Literatura:

1. El-Azayem GA (1995) The psychological aspects of islam. Mental peace 1 (IV), 14-18.
2. Pajević I (1999) Islamski način života kao faktor psihičke stabilnosti. Magistarski rad. Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli (Mentor: Prof. dr. sci. O.Sinanović)
3. Wilson JP, Moran TA (1997) Assessing psychological trauma and post traumatic stress disorder (PTSD) in the contex of spirituality. In: Wilson JP, Keane T (eds). : A Handbook for Clinical, Medical, and Legal Practitacioners. New York: Guilford Press
4. Koenig HG (ed) (1998) Handbook of Religion and Mental Health. San Diego: Academic Press